GWEITHREDU DROS NATUR RHONDDA CYNON TAF
Busnesau
Mae’r camau gweithredu hyn ar gyfer busnesau sydd am gymryd camau pendant er lles eu hamgylchedd lleol, yn rhan efallai o’u cyfrifoldebau amgylcheddol a chymunedol.
1.
Rheoli tir
Mae nifer o ffyrdd i chi helpu bywyd gwyllt wrth reoli’ch tir. Peidiwch â defnyddio mawn, ceisiwch beidio â thaenu plaladdwyr a chwynladdwyr, gofalwch am eich coed a cheisiwch beidio â thorri perthi a gwneud gwaith ar goed yn ystod tymor nythu’r adar. Gallech hefyd ymuno yn yr ymgyrch #DilynyGlöyn a dechrau rheoli mannau glas fel gweirgloddiau blodeuog. Mae mwy o wybodaeth ar gael ar wefan Plantlife.
2.
Mae cynaliadwyedd yn helpu bywyd gwyllt
Cymryd camau i ddod yn fusnes mwy cynaliadwy e.e. drwy ddefnydd effeithlon o ynni a dŵr, defnyddio llai o gludiant, cynhyrchu llai o wastraff etc. Bydd pob un o’r pethau hyn yn helpu bywyd gwyllt yn lleol a thrwy’r byd.
4.
Cefnogi’r PNL a’i haelodau
Mae nifer o ffyrdd i chi gefnogi’r PNL a/neu ei haelodau e.e. drwy noddi prosiect, hyrwyddo ein gweithgareddau, diwrnod meithrin timau ar reoli cynefinoedd neu hyd yn oed ymaelodi fel busnes ag elusennau cadwraeth lleol. Cysylltwch â ni os yw hyn o ddiddordeb i chi.
5.
Cynnwys eich gweithwyr
Elwa o’u gwybodaeth a’u brwdfrydedd er mwyn nodi effeithiau’ch busnes ar fywyd gwyllt a sut i ddelio â nhw. Beth am drefnu cyfarfod lle bydd y staff yn gallu rhannu eu syniadau?
6.
Dod yn fusnes sy’n ‘Caru Gwenyn’
Cymryd camau er lles pryfed peillio a dod yn fusnes Caru Gwenyn. Drwy gymryd camau o dan y pedair thema (bwyd, cynefinoedd, rhyddid oddi wrth blaladdwyr a chael hwyl), gallwch wneud cais am yr achrediad hwn. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.
Astudiaeth Achos
Mawnog Ystad Ddiwydiannol Hirwaun
O’r golwg y tu ôl i’r unedau diwydiannol yn Ystad Ddiwydiannol Hirwaun ac yn weladwy am eiliadau’n unig o briffordd Blaenau’r Cymoedd yr A465 y mae mawnog naw metr o ddyfnder a 15 hectar o arwynebedd. Roedd y fawnog wedi mynd yn angof am flynyddoedd, wedi’i diystyru a’i hesgeuluso a’i defnyddio fel safle tirlenwi. Yn cael ei gweld yn rhwystr i gynnydd. Ond er gwaethaf y cwbl, roedd wedi parhau. Môr o laswellt y gweunydd yn frith o byllau mawn; enghraifft brin o gyforgors yn yr iseldir sydd wedi’i hailddarganfod yn ddiweddar a’i chydnabod yn ased amgylcheddol gwerthfawr. Mae hanes ei hailddarganfod yn ymwneud â lwc a chyd-ddigwyddiadau o ran amgylchiadau a chyfleoedd. Daeth y newid yn ffawd y fawnog yn sgil y gofyniad i National Grid ddarparu ar gyfer cynhyrchu ynni gwyrdd yn ffermydd gwynt yr ucheldir yng Nghymoedd y De. Mawnog a oedd wedi’i bedyddio’n bragmataidd ac yn anfarddonol yn Fawnog Ystad Ddiwydiannol Hirwaun.
Mae’r fawnog yng ngwaelod Cwm Cynon yn Rhondda Cynon Taf ar gyrion gogleddol Cymoedd y De, yn agos i’r ffin â Pharc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. Mae’n gyfagos i is-orsaf newydd sgleiniog National Grid yn Rhigos. Drwy broses y cais cynllunio am is-orsaf trydan newydd, cafwyd cydnabyddiaeth i bwysigrwydd y fawnog. Prynwyd y rhan fwyaf o’r fawnog gan National Grid ac mae bellach yn ei rheoli a’i hadfer o dan Gytundeb Rheoli Adran 106. Gan fod y mawn hyd at naw metr o drwch, mae’n debygol bod y fawnog wedi dechrau ymffurfio 9,000 o flynyddoedd yn ôl, efallai fel llyn o ddŵr tawdd rhewlifol o fewn maes o raeanfryniau crwn a llyfn. Ceir mawnog debyg yn Ardal Cadwraeth Arbennig Blaen Cynon gerllaw a hon, ynghyd â mawnog yr Ystad Ddiwydiannol, yw’r mawnogydd mwyaf sy’n weddill mewn tirwedd rewlifol a welodd newidiadau lawer.