GWEITHREDU DROS NATUR RHONDDA CYNON TAF
Rheoli Safleoedd
Mae’r camau gweithredu hyn yn ymwneud â ffyrdd i reoli safleoedd gwarchod natur ac maent yn berthnasol i amrywiaeth o gynefinoedd a rhywogaethau ledled y Fwrdeistref Sirol.
1.
Hyrwyddo hyfforddiant rheoli cynefinoedd
Cynyddu’r gronfa o bobl hyfforddedig yn RhCT sy’n gallu helpu mewn prosiectau rheoli cynefinoedd neu eu harwain. Dylid cynnwys hyfforddiant i grwpiau cymunedol sy’n gallu chwarae rhan hollbwysig yn eu cymunedau lleol e.e. drwy gael gwared â phlanhigion Jac y Neidiwr.
2.
Creu Swydd ar gyfer Swyddog Cynghori ar Reoli Cynefinoedd
Mae cynnydd yn nifer y perchnogion tir a grwpiau cymunedol sy’n cysylltu â ni i ofyn am gyngor ynghylch sut i reoli eu tir er mwyn gwarchod natur. Byddai swydd o’r fath lle’r oedd y swyddog yn gallu cynghori, archwilio ac ysgrifennu cynlluniau rheoli cynefinoedd ar gyfer y safleoedd hyn yn un werthfawr iawn i fyd natur yn RhCT.
3.
Rheoli tir yr Awdurdod Lleol mewn ffordd sy’n ystyriol o natur
Nodi asedau naturiol yn ystad yr awdurdod lleol ac asesu eu cyflwr, yn cynnwys tir ac adeiladau e.e. ysgolion, lleiniau ymyl y ffordd, adeiladau cyngor. Sicrhau bod yr ystad yn cael ei rheoli mewn ffordd sensitif er mwyn gwarchod natur lle bynnag y bo modd. Darparu help a chyngor i reolwyr tir fel Cynghorau Tref a Chymuned, Cyrff Cyhoeddus etc. fel eu bod yn rheoli eu tir mewn ffordd sy’n ystyriol o natur.
4.
Prosiect Tirweddau Byw
Parhau i ddatblygu’r rhwydwaith o laswelltiroedd, lleiniau glas a mannau agored cyfoethog eu rhywogaethau sydd o dan reolaeth briodol ledled y Fwrdeistref Sirol yn rhan o Brosiect Tirweddau Byw RhCT.
5.
Cyllid Rheoli Cynefinoedd
Lobïo o blaid cael cymorth grant i helpu perchnogion tir i reoli cynefinoedd, yn ogystal â’u creu, e.e. safleoedd glaswelltir a safleoedd coetir.
6.
Hybu Prosesau Naturiol
Ceisio dylanwadu ar Lywodraeth Cymru i ddarparu cyllid i hyrwyddo rheoli yn hytrach na hau hadau blodau gwyllt ac i ffafrio adfywio naturiol yn hytrach na phlannu coed.
7.
Rheoli Rhywogaethau Goresgynnol
Gwella’r dulliau o reoli a chyfyngu rhywogaethau goresgynnol drwy raglen reoli sy’n fwy rhagweithiol e.e. Jac y Neidiwr, Clymog Japan. Cynnwys grwpiau Cyfeillion a gwirfoddolwyr wrth reoli cynefinoedd.
Astudiaeth Achos
Tirweddau Byw
Mae Prosiect Tirweddau Byw Rhondda Cynon Taf yn cysylltu cynefinoedd cyfoethog eu rhywogaethau ar garreg eich drws mewn rhwydwaith sy’n gallu helpu bywyd gwyllt i ffynnu fel y gall pawb ei fwynhau a chyfrannu at ei warchod.
Ar yr holl safleoedd hyn, canolwyntir ar eu rheoli er mwyn gwarchod natur ac er mwynhad y cyhoedd. Ymhlith y safleoedd y mae porfeydd mewn rhosydd, gweirgloddiau, coetiroedd, mawnogydd a chorsydd, pyllau a nentydd, ffriddoedd ac ucheldiroedd. Mae rhai safleoedd yn arwynebeddau bach mewn parc ehangach, mewn maes chwaraeon neu mewn mynwent a rhai ohonynt yn arwynebeddau mawr a ddarparwyd gan ddatblygwyr fel ‘lles cynllunio’. Mae pob un ohonynt yn cyfrannu rhywbeth pwysig i’r rhwydwaith a byddant yn helpu bywyd gwyllt i symud drwy’r dirwedd.
Cymeradwywyd cynllun peilot ar gyfer 29 o safleoedd (pob un yn eiddo i’r Cyngor neu’n cael ei reoli ganddo) yn 2021 ac rydym yn gobeithio y bydd mwy o safleoedd a mwy o berchnogion yn ymuno â’r rhwydwaith wrth i’r prosiect ddatblygu. Rydym yn ceisio cael cyllid ar hyn o bryd i ddarparu arwyddion a ffensys a rhywfaint o waith cychwynnol gan gontractwyr. Mae gwaith ymarferol wedi dechrau ar rai safleoedd, ac mae grwpiau cymunedol a sefydliadau cadwraeth hefyd yn cyfrannu. Mae gennym safleoedd sydd eisoes yn hygyrch i’r cyhoedd ac yn cael eu defnyddio gan bobl leol i fynd am dro. Ond nid yw pob un ohonynt yn adnabyddus nac yn cael ei werthfawrogi am ei botensial a’i werth. Bydd y prosiect hwn yn cynnig mwy o gyfleoedd i ymweld, mwynhau, cofnodi, ymchwilio, dehongli, dysgu a datblygu sgiliau a chyfrannu at reoli’r safleoedd hyn er mwyn cynyddu eu bioamrywiaeth a hyrwyddo cymunedau gweithgar.
