GWEITHREDU DROS NATUR RHONDDA CYNON TAF
Naturiaethwyr Newydd
Ydych chi newydd ddechrau darganfod byd natur? Mae cymaint i’w ddarganfod ac rydyn ni ar gael i’ch rhoi ar ben ffordd! Mae ychydig o awgrymiadau isod am gamau y gallech eu cymryd fel naturiaethwr newydd i ddysgu rhagor am fywyd gwyllt RhCT a sut i ddechrau helpu i warchod a chadw ein treftadaeth naturiol ryfeddol.
1.
Dechrau Cofnodi
Cam mawr pwysig wrth ddechrau darganfod byd natur yw dechrau cofnodi’r bywyd gwyllt rydych yn ei weld! Gwyliwch, gwrandewch a chymerwch sylw a byddwch wedi’ch cyfareddu o fewn dim ac am wybod rhagor. Mae rhai apiau rhagorol ar gael i’ch helpu i ddechrau cofnodi grŵp penodol o rywogaethau e.e. iRecord Ladybirds. Ein canolfan leol ar gyfer cofnodion amgylcheddol yw SEWBReC. Mae ei grŵp Facebook yn lle da i gael cymorth arbenigol i adnabod rhywogaethau
2.
Darganfod y lleoedd arbennig ar garreg eich drws
Mae ein prosiect Tirweddau Byw yn fan cychwyn da ac mae 29 o safleoedd bywyd gwyllt ledled y Fwrdeistref Sirol y gallwch ymweld â nhw. Os byddwch yn dod o hyd i le arbennig yn agos i’ch cartref, soniwch wrth eich ffrindiau amdano a rhowch wybod i ni hefyd.
3.
Cymryd rhan mewn digwyddiadau cenedlaethol
Mae digwyddiadau difyr yn cael eu cynnal drwy gydol y flwyddyn a gallant eich helpu i gychwyn arni. Rhai enghreifftiau yw’r Big Garden Birdwatch a gynhelir ym mis Ionawr a’r Big Butterfly Count ym mis Gorffennaf.
4.
Cefnogi un o’r sefydliadau bywyd gwyllt
Mae nifer o sefydliadau a grwpiau natur yn gweithredu yn RhCT a gallwch eu helpu drwy ddod yn aelod, gwirfoddolwr neu gefnogwr. Ewch i dudalen Partneriaeth Natur Leol RhCT i gael gwybod mwy am ein haelodau ni.
5.
Gwella’ch sgiliau drwy ddysgu ar-lein
Mae llawer o gyrsiau natur ar gael am ddim ar YouTube. Gallwch weld rhai ohonynt yma.
Astudiaeth Achos
Y BioBlitz Gerddi Mawr
Bob blwyddyn bydd y pedair Canolfan Cofnodion Amgylcheddol Lleol yng Nghymru yn dod ynghyd i redeg BioBlitz Gerddi cenedlaethol.
Mae BioBlitz yn ddigwyddiad lle mae arbenigwyr bywyd gwyllt a charedigion natur yn dod at ei gilydd ar safle penodol i ddod o hyd i gynifer â phosibl o wahanol rywogaethau bywyd gwyllt mewn un diwrnod. Mae’r BioBlitz Gerddi yn gysyniad tebyg, ond yn hytrach na dod ynghyd mewn un man, bydd pobl yn chwilio am yr holl fywyd gwyllt sydd i’w gael yn eu gardd eu hunain. Trefnir amserlen o ddigwyddiadau i annog cyfranogwyr i edrych ar yr holl wahanol grwpiau o rywogaethau, fel planhigion, adar a phryfed. Wedyn anfonir y cofnodion am y rhywogaethau a welwyd yn ystod y dydd i’r Canolfannau Cofnodion Amgylcheddol Lleol er mwyn eu hychwanegu at y gronfa ddata natur genedlaethol. Yn RhCT, anfonir y cofnodion i SEWBReC, yn aml drwy ei system gofnodion ar-lein.
Gan ei fod yn ddigwyddiad i Gymru gyfan, mae’r achlysuron blynyddol hyn yn cynnig golwg sydyn ar gyflwr bywyd gwyllt mewn gerddi ar lefel genedlaethol. Bob blwyddyn bydd y Canolfannau Cofnodion Amgylcheddol Lleol yn dadansoddi’r cofnodion i gael gwybodaeth am y rhywogaethau a gofnodwyd amlaf, er enghraifft, a pha gofnodwr bywyd gwyllt a anfonodd y nifer mwyaf o gofnodion!
Gallwch weld y canlyniadau o BioBlitz Gerddi Cymru ar gyfer 2020 a 2021 ar wefan SEWBReC: 2020 a 2021. Os hoffech gymryd rhan mewn BioBlitz Gerddi yn y dyfodol, gallwch ofyn am gael e-byst rheolaidd gan SEWBReC yma neu ddod o hyd iddynt ar gyfryngau cymdeithasol.