GWEITHREDU DROS NATUR RHONDDA CYNON TAF
Awdurdodau Cyhoeddus
Mae’r camau gweithredu hyn ar gyfer awdurdodau cyhoeddus sydd am gymryd camau pendant er lles eu hamgylchedd lleol, yn rhan efallai o’u cyfrifoldebau amgylcheddol a chymunedol. Mae gofyniad cyfreithiol ar awdurdodau cyhoeddus o dan adran 6 o Ddeddf yr Amgylchedd i gynnal a gwella bioamrywiaeth drwy eu holl swyddogaethau ac i gyfrannu at greu ‘Cymru gydnerth’ o dan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015. Mae rhai newidiadau syml y gallwch eu gwneud i gyfrannu at hyn. Gallwch weld y nodau i Gymru gyfan yma ac isod rydym wedi awgrymu camau gweithredu ychwanegol ar gyfer RhCT.
1.
Rheoli tir
Mae nifer o ffyrdd i chi helpu bywyd gwyllt wrth reoli’ch tir. Peidiwch â defnyddio mawn, ceisiwch beidio â thaenu plaladdwyr a chwynladdwyr, gofalwch am eich coed a chael gwared â rhywogaethau goresgynnol a cheisiwch beidio â thorri perthi a gwneud gwaith ar goed yn ystod tymor nythu’r adar. Gallech hefyd ymuno yn yr ymgyrch #DilynyGlöyn a dechrau rheoli mannau glas fel gweirgloddiau blodeuog. Mae mwy o wybodaeth ar gael ar wefan Plantlife.
2.
Mae cynaliadwyedd yn helpu bywyd gwyllt
Cymryd camau i ddod yn fwy cynaliadwy e.e. drwy ddefnydd effeithlon o ynni a dŵr, defnyddio llai o gludiant, cynhyrchu llai o wastraff etc. Bydd pob un o’r pethau hyn yn helpu bywyd gwyllt yn lleol a thrwy’r byd.
3.
Cynnwys eich gweithwyr
Elwa o’u gwybodaeth a’u brwdfrydedd er mwyn nodi’ch effeithiau ar fywyd gwyllt a sut i ddelio â nhw. Beth am drefnu cyfarfod lle bydd y staff yn gallu rhannu eu syniadau?
4.
Dyletswydd Bioamrywiaeth Adran 6
Un o ofynion Deddf yr Amgylchedd yw bod cyrff cyhoeddus yn cyhoeddi Cynllun ac Adroddiad Dyletswydd Bioamrywiaeth. Gallwch weld Cynllun Bioamrywiaeth Cyngor RhCT yma os ydych yn chwilio am syniadau ac mae canllawiau ar gael hefyd ar wefan Partneriaeth Bioamrywiaeth Cymru. Mae syniadau am gamau gweithredu ar y wefan hon hefyd. Cofiwch hefyd am nodau cydnerthedd Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 os ydych yn chwilio am ysbrydoliaeth.
5.
Ymuno â’r grŵp Gweithredu Cymunedol dros Natur
Rydym yn un o’r is-grwpiau yn PNL RhCT ac yn cwrdd bedair gwaith y flwyddyn i drafod y camau y gallwn eu cymryd er lles bywyd gwyllt yn ein cymunedau. Gallwch ymuno â’r grŵp drwy gysylltu â ni.
6.
Cychwyn ar y trywydd ar gyfer datgarboneiddio
Yng Nghymru, nod y sector cyhoeddus yw dod yn ddi-garbon erbyn 2030. Gallwch weld y trywydd ar gyfer datgarboneiddio yma. Bydd y ddogfen hon yn eich helpu i gynllunio’ch llwybr eich hun tuag at ddod yn sero net o ran carbon. Gwnewch gynlluniau hefyd i leihau mathau eraill o lygredd er mwyn gwarchod yr amgylchedd lleol.
Astudiaeth Achos
Cymorth gan Gyngor Cymuned Llanharan ar gyfer Coed Brynna
Mae Cyngor Cymuned Llanharan wedi cynnig cymorth i Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru er 2009 drwy ddarparu grant blynyddol ar gyfer Gwarchodfa Natur Coed Brynna a Chors Llanharan.
Mae gwaith wedi dechrau i gynyddu bioamrywiaeth a gwarchod y pathew, sy’n rhywogaeth o bwysigrwydd cenedlaethol, yn y warchodfa. Yn ogystal â hyn, mae ysgolion lleol ac aelodau o’r cyhoedd yn cael eu hannog i ymweld â’r Warchodfa a dod i gysylltiad â natur. Ar hyn o bryd, mae’r Cyngor yn ystyried darparu rhagor o gyllid i sefydlu ystafell ddosbarth awyr agored newydd a gosod cerfluniau pren. Hefyd, mae’r Cyngor wedi cychwyn trafodaethau â’r Ymddiriedolaeth Natur, Network Rail ac adran Hawliau Tramwy Cyngor RhCT ynghylch pont arfaethedig i Warchodfa Natur Coed Brynna ar gyfer llwybr ceffylau. Y gobaith yw y bydd unrhyw ddyluniad a gyflwynir ar gyfer y bont yn un sy’n ystyriol o gynefin y chwilen olew borffor. Byddai’r dyluniad hefyd yn gallu cynnwys nodweddion natur a byrddau dehongli ar gyfer y warchodfa.
Mae’r Cyngor yn rheoli rhai darnau bach o dir y mae’n berchen arnynt mewn ffordd sensitif er mwyn cynyddu eu potensial ar gyfer bywyd gwyllt. Mae prosiect o dan ystyriaeth ar gyfer darparu man amwynder, gyda phwyslais ar natur, mewn coetir gwlyb y tu ôl i Ganolfan Gymunedol Brynna. Mae ‘toeau gwyrdd’ ar gysgodfannau bysiau hefyd yn cael eu treialu yn yr ardal.